ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲ : ಡಾ.ಪಿ.ವಿ.ಶರ್ಮಾ,

ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಯೋಗಾಸನಗಳಲ್ಲ. `ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧ ಎಂದು ಪತಂಜಲಿ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. `ಚಿತ್ತ' ಎಂದರೆ ಮನೋವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಹೌದು. `ವೃತ್ತಿ' ಎಂದರೆ, ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಮಂಗನಂತೆ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು `ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ' ಎಂದರೆ `ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಮನಸ್ಸು'. ಮನಸ್ಸಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಮಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.47ರಷ್ಟು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸೋರಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಅಲೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಚೈತನ್ಯಶಕ್ತಿಯು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮದ ಚೈತನ್ಯಶಕ್ತಿ ಹೀಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾದರೆ ಭೌತಿಕ ದೇಹ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು  ದುರ್ಬಲ ದೇಹವು ಹೊರಗಿನ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗುವುದರಿಂದ ರೋಗಗಳು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.  

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹ ಇವೆರಡೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಒಂದೇ ಆಗಿ ಥಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಾವು ದೇಹಾನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತೇವೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ : ನಾವು ಮನಸ್ಸಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತೇವೆ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾಗಿ: ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳು ಇವೆ. ಮನಸ್ಸು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 60,000 ಆಲೋಚನೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಒಂದೋ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ.

ಶೇ.80 ರಷ್ಟು ರೋಗಗಳು ಮನೋದೈಹಿಕವಾದವು : ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ  ಉತ್ತು- ಬಿತ್ತಿ ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂಥವರೆಲ್ಲರ ಆಸ್ತಿ ಎಂದರೆ, ಅದೇ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮನಸ್ಸು.  ಸಾಗುವಳಿ ಇಲ್ಲದ ಭೂಮಿ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಕಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸಾಗುವಳಿ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸೂ ಸಹ ಅನಗತ್ಯವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದು ತೀರಾ ಅಗತ್ಯವಾದುದು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದೆಂದರೆ  ನಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುವ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಂತೆಯೇ ಸರಿ. ಮಿದುಳು ಎಂಬುದು 1.1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು 100 ಶತಕೋಟಿ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳನ್ನು (ನರಕೋಶಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ 3 ಕೋಣೆಗಳ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದೆ.  ಪ್ರತಿ ನರಕೋಶವು ತನ್ನಲ್ಲಿ 5,000

ಧ್ಯಾನದ ಒಂದು ಸರಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಎಂದರೆ... ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, `ನಿರ್ಮಲ ಸ್ಥಿತಿ'. ಬಾಯಿಯಿಂದ ಶಬ್ದಗಳು ಹೊರ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಅದೇ `ಮೌನ'. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೇ `ಧ್ಯಾನ'. ನಾವು ಏನೂ ಮಾಡದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಇದ್ದಾಗ, ಚೈತನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯು ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕೇಂದ್ರದತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೂ ಸಹ ಆಗಿದೆ. `ಅಲೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು `ಅಲೆರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ ಎರಡೂ ಹೇಗೆ ಒಂದೇ ಸಮುದ್ರದ ಭಾಗವೋ ಹಾಗೆ `ಸ್ಥಿರತೆ' ಮತ್ತು `ಚಲನೆ' ಎಂಬುವು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳಿದ್ದಂತೆ. ನಾವು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ  ನಮ್ಮ ಜೀವನವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು  ದೈಹಿಕವಾಗಿ... ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ... ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ... ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಧ್ಯಾನವು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಂತರಿಕ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಇರುವ ಎಲ್ಲವುಗಳೊಡನೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಬಂಧ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಡಬೇಕಾದುದೇನೆಂದರೆ, ಸುಮ್ಮನೆ ಒಂದೆಡೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದು; ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನೈಜ ಮೂಲ ನೆಲೆಯತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು.

ಉಸಿರೇ ನಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯದ ಗುರು : ಉಸಿರು ಎಂಬ ಗುರುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರಿ. ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿಯು ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.  ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿ... ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ. ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಗಮನವಿರಿಸಿದಷ್ಟೂ ಕಾಲ ನೀವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೀರಿ.  ಇದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನವಿರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಲೋಚಿಸುವುದು ಇವೆರಡನ್ನೂ ನೀವು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾರಿರಿ. ಉಸಿರು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೂಲಾಂಶ. ಪ್ರಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೂಲತತ್ವವು ನಮ್ಮ ಭೌತಿಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೀವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಉಸಿರನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದರಿಂದ, ನಾವು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ.  `ಆತ್ಮನ್' ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದ `ಆತ್ಮನು' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಆತ್ಮನ್ ಎಂದರೆ ಒಳಗಿರುವ ಚೈತನ್ಯ ಅಥವಾ ದಿವ್ಯಚೇತನ. ಉಸಿರು ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಣದ ಹೊರರೂಪ. ಚೈತನ್ಯ ಎಂಬುದು ಅದರ ಒಳರೂಪ. ಹೊರಗಿನ ರೂಪವಾದ ಉಸಿರನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಳಗಿರುವ  ಮೂಲ ಆಂತರಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತೇವೆ. ಒಳಬರುತ್ತಿರುವ ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಉಸಿರು ಇವುಗಳ ಲಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ  ಧ್ಯಾನ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ವಸ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಾಗ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ತಾನಾಗಿಯೇ `ಖಾಲಿ'ಯಾಗುತ್ತದೆ.  ನಾವು ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ.  ಕ್ರಮೇಣ... ಉಸಿರಾಟದ ಗತಿ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಶಾಂತಗೊಂಡಂತೆಲ್ಲಾ ಉಸಿರಾಟವು ಆಳವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂರು ತತ್ವಗಳು -  ಮೊದಲನೆಯ ತತ್ವ : ಸರಳವಾದ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಇದ್ದಾಗ... ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ತಾನಾಗಿಯೇ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ  ಎರಡನೆಯ ತತ್ವ : ಮನಸ್ಸು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾದಾಗ, ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಶ್ವಪ್ರಾಣ ಶಕ್ತಿಯು (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎನಜರ್ಿ)  ದೈಹಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ತತ್ವ : ``ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಶ್ವಪ್ರಾಣ ಶಕ್ತಿಯು ನಮ್ಮ ಭೌತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಕ್ಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗಣ್ಣು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ

ಧ್ಯಾನದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು : ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಏಕಾಗ್ರತೆ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧಿಯು ಚುರುಕಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಜೀವನದ ಗುರಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಧ್ಯಾನದ ಅನುಭವಗಳು : ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವಾಗಲೇ ನಿಮಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾವನೆಗಳಂಥ ಅನೇಕಾನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಅನುಭವಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಮ್ಮ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದು, ಒಳಗೇ ಶಬ್ದಗಳು ಕೇಳಿಬರುವುದು, ಅಥವಾ ಒಳಗಡೆಯ ವಾಸನೆಗಳು, ರುಚಿ ಇಂಥವುಗಳು ತಿಳಿದುಬರುವುದು ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅನುಭವಗಳೂ ಸಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂತಹವುಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರೆ, ಅವು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. `ಇದಿಷ್ಟೇ' ಎಂಬಂಥ ನಿಧರ್ಾರ, ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ. ತಾನಾಗಿಯೇ ಏನೇನಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನಷ್ಟೇ ಗಮನಿಸಿ.

 ಏನು ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಬಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಹೋಗಲು ಬಿಡಿ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವಗಳು ಉಂಟಾಗಲಿ, ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಿ. ಜನರು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಕಲಿತು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದುದು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುವ ಉತ್ತಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು,  ಉತ್ತಮ ಭಾವನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಅವರವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪರಿವರ್ತನೆಯೇ ಧ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶ.  ಧ್ಯಾನದ ಅನುಭವಗಳ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗಿನ `ನೀವು', ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಹೊರಬರುವಾಗ ಅದೇ `ನೀವು' ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. `ಧ್ಯಾನ' ಎಂಬುದು ಬದುಕನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ವಿಧಾನ. ಸಂತೋಷಕರವಾದ, ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ  ಬದುಕನ್ನು ಜೀವಿಸಲು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಧ್ಯಾನ ಸಾಧನೆ : ಧ್ಯಾನಿಯೊಬ್ಬನ ಸಾಧನಾ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂರು ತತ್ವಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಮಹಾಘಟನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 1. ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವು ಒತ್ತಡ, ಆತಂಕ ನಿವಾರಿಸಿ ಕ್ರಮತಪ್ಪಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 2. ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವು ಹಲವು ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ. 3. ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಸಮಯದ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಧ್ಯಾನ ಕುರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು : 16 ವಾರಗಳ ಕಾಲದ ಒಂದು ಆಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಮಟ್ಟ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು (ಅಮೆರಿಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ `ಆಂತರಿಕ ಔಷಧಿಗಳು'  ಹೆಸರಿನ  ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ) ``ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಧ್ಯಾನದ ಪರಿಣಾಮ'' ಕುರಿತ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ 4000 ಖೈದಿಗಳು ಧ್ಯಾನಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಶೇ.25ರಷ್ಟು ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಮುಖವಾದದ್ದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಧ್ಯಾನವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.

 ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ : 1999 ಹಿಂಸಾ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನದ  ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1980ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಸ್ರೇಲ್-ಲೆಬನಾನ್ ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 821ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಹಿಂಸಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು.

ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿ.ಎನ್.ಎ.ಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಂಶವಾಹಿ ಮತ್ತು ಡಿ.ಎನ್.ಎ.ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾರಣಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ ಮತ್ತು ಮನೋಮಯ ಶರೀರಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಕಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ  ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಉನ್ನತ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು, ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬಲ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನವೂ ಸಹ ಒಂದು ಉಪಕರಣ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸುಸಾಧ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನವಿರಿಸಿ ಮಾಡುವ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಉಚಿತವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರವು ಬೆಂಗಳೂರು-ಕನಕಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಹಾರೋಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿಯ ಕೆಬ್ಬೆದೊಡ್ಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. `ಪಿರಮಿಡ್ ವ್ಯಾಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆಸರಿನ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆಂದೇ ನಿಮರ್ಿಸಲಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿರಮಿಡ್ ಇದೆ.

ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನ


 ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲ : ಡಾ.ಪಿ.ವಿ.ಶರ್ಮಾ,

ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಯೋಗಾಸನಗಳಲ್ಲ. `ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧ ಎಂದು ಪತಂಜಲಿ ಋಷಿಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. `ಚಿತ್ತ' ಎಂದರೆ ಮನೋವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಹೌದು. `ವೃತ್ತಿ' ಎಂದರೆ, ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಮಂಗನಂತೆ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು `ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ' ಎಂದರೆ `ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಮನಸ್ಸು'. ಮನಸ್ಸಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಮಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.47ರಷ್ಟು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸೋರಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಅಲೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಚೈತನ್ಯಶಕ್ತಿಯು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮದ ಚೈತನ್ಯಶಕ್ತಿ ಹೀಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾದರೆ ಭೌತಿಕ ದೇಹ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು  ದುರ್ಬಲ ದೇಹವು ಹೊರಗಿನ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗುವುದರಿಂದ ರೋಗಗಳು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.  

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹ ಇವೆರಡೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಒಂದೇ ಆಗಿ ಥಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಾವು ದೇಹಾನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತೇವೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ : ನಾವು ಮನಸ್ಸಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತೇವೆ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾಗಿ: ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳು ಇವೆ. ಮನಸ್ಸು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 60,000 ಆಲೋಚನೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಒಂದೋ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ.

ಶೇ.80 ರಷ್ಟು ರೋಗಗಳು ಮನೋದೈಹಿಕವಾದವು : ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ  ಉತ್ತು- ಬಿತ್ತಿ ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂಥವರೆಲ್ಲರ ಆಸ್ತಿ ಎಂದರೆ, ಅದೇ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮನಸ್ಸು.  ಸಾಗುವಳಿ ಇಲ್ಲದ ಭೂಮಿ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಕಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸಾಗುವಳಿ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸೂ ಸಹ ಅನಗತ್ಯವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದು ತೀರಾ ಅಗತ್ಯವಾದುದು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದೆಂದರೆ  ನಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುವ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಂತೆಯೇ ಸರಿ. ಮಿದುಳು ಎಂಬುದು 1.1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು 100 ಶತಕೋಟಿ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳನ್ನು (ನರಕೋಶಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ 3 ಕೋಣೆಗಳ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದೆ.  ಪ್ರತಿ ನರಕೋಶವು ತನ್ನಲ್ಲಿ 5,000

ಧ್ಯಾನದ ಒಂದು ಸರಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಎಂದರೆ... ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, `ನಿರ್ಮಲ ಸ್ಥಿತಿ'. ಬಾಯಿಯಿಂದ ಶಬ್ದಗಳು ಹೊರ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಅದೇ `ಮೌನ'. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೇ `ಧ್ಯಾನ'. ನಾವು ಏನೂ ಮಾಡದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಇದ್ದಾಗ, ಚೈತನ್ಯ ಶಕ್ತಿಯು ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕೇಂದ್ರದತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೂ ಸಹ ಆಗಿದೆ. `ಅಲೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು `ಅಲೆರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ ಎರಡೂ ಹೇಗೆ ಒಂದೇ ಸಮುದ್ರದ ಭಾಗವೋ ಹಾಗೆ `ಸ್ಥಿರತೆ' ಮತ್ತು `ಚಲನೆ' ಎಂಬುವು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳಿದ್ದಂತೆ. ನಾವು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ  ನಮ್ಮ ಜೀವನವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು  ದೈಹಿಕವಾಗಿ... ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ... ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ... ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಧ್ಯಾನವು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಆಂತರಿಕ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಇರುವ ಎಲ್ಲವುಗಳೊಡನೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಬಂಧ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಡಬೇಕಾದುದೇನೆಂದರೆ, ಸುಮ್ಮನೆ ಒಂದೆಡೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದು; ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನೈಜ ಮೂಲ ನೆಲೆಯತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು.

ಉಸಿರೇ ನಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯದ ಗುರು : ಉಸಿರು ಎಂಬ ಗುರುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರಿ. ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿಯು ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.  ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿ... ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ. ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಗಮನವಿರಿಸಿದಷ್ಟೂ ಕಾಲ ನೀವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೀರಿ.  ಇದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನವಿರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಲೋಚಿಸುವುದು ಇವೆರಡನ್ನೂ ನೀವು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾರಿರಿ. ಉಸಿರು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೂಲಾಂಶ. ಪ್ರಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೂಲತತ್ವವು ನಮ್ಮ ಭೌತಿಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೀವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಉಸಿರನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದರಿಂದ, ನಾವು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ.  `ಆತ್ಮನ್' ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದ `ಆತ್ಮನು' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಆತ್ಮನ್ ಎಂದರೆ ಒಳಗಿರುವ ಚೈತನ್ಯ ಅಥವಾ ದಿವ್ಯಚೇತನ. ಉಸಿರು ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಣದ ಹೊರರೂಪ. ಚೈತನ್ಯ ಎಂಬುದು ಅದರ ಒಳರೂಪ. ಹೊರಗಿನ ರೂಪವಾದ ಉಸಿರನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಳಗಿರುವ  ಮೂಲ ಆಂತರಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತೇವೆ. ಒಳಬರುತ್ತಿರುವ ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಉಸಿರು ಇವುಗಳ ಲಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ  ಧ್ಯಾನ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ವಸ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಾಗ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ತಾನಾಗಿಯೇ `ಖಾಲಿ'ಯಾಗುತ್ತದೆ.  ನಾವು ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ.  ಕ್ರಮೇಣ... ಉಸಿರಾಟದ ಗತಿ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಶಾಂತಗೊಂಡಂತೆಲ್ಲಾ ಉಸಿರಾಟವು ಆಳವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂರು ತತ್ವಗಳು -  ಮೊದಲನೆಯ ತತ್ವ : ಸರಳವಾದ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಇದ್ದಾಗ... ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ತಾನಾಗಿಯೇ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ  ಎರಡನೆಯ ತತ್ವ : ಮನಸ್ಸು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾದಾಗ, ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಶ್ವಪ್ರಾಣ ಶಕ್ತಿಯು (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎನಜರ್ಿ)  ದೈಹಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ತತ್ವ : ``ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಶ್ವಪ್ರಾಣ ಶಕ್ತಿಯು ನಮ್ಮ ಭೌತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಕ್ಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗಣ್ಣು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ

ಧ್ಯಾನದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು : ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಏಕಾಗ್ರತೆ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧಿಯು ಚುರುಕಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಜೀವನದ ಗುರಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಧ್ಯಾನದ ಅನುಭವಗಳು : ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವಾಗಲೇ ನಿಮಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾವನೆಗಳಂಥ ಅನೇಕಾನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಅನುಭವಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಮ್ಮ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದು, ಒಳಗೇ ಶಬ್ದಗಳು ಕೇಳಿಬರುವುದು, ಅಥವಾ ಒಳಗಡೆಯ ವಾಸನೆಗಳು, ರುಚಿ ಇಂಥವುಗಳು ತಿಳಿದುಬರುವುದು ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅನುಭವಗಳೂ ಸಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂತಹವುಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರೆ, ಅವು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. `ಇದಿಷ್ಟೇ' ಎಂಬಂಥ ನಿಧರ್ಾರ, ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ. ತಾನಾಗಿಯೇ ಏನೇನಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನಷ್ಟೇ ಗಮನಿಸಿ.

 ಏನು ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಬಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಹೋಗಲು ಬಿಡಿ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವಗಳು ಉಂಟಾಗಲಿ, ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಿ. ಜನರು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಕಲಿತು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದುದು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುವ ಉತ್ತಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು,  ಉತ್ತಮ ಭಾವನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಅವರವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪರಿವರ್ತನೆಯೇ ಧ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶ.  ಧ್ಯಾನದ ಅನುಭವಗಳ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗಿನ `ನೀವು', ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಹೊರಬರುವಾಗ ಅದೇ `ನೀವು' ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. `ಧ್ಯಾನ' ಎಂಬುದು ಬದುಕನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ವಿಧಾನ. ಸಂತೋಷಕರವಾದ, ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ  ಬದುಕನ್ನು ಜೀವಿಸಲು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಧ್ಯಾನ ಸಾಧನೆ : ಧ್ಯಾನಿಯೊಬ್ಬನ ಸಾಧನಾ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂರು ತತ್ವಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಮಹಾಘಟನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 1. ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವು ಒತ್ತಡ, ಆತಂಕ ನಿವಾರಿಸಿ ಕ್ರಮತಪ್ಪಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 2. ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವು ಹಲವು ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ. 3. ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಸಮಯದ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಧ್ಯಾನ ಕುರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು : 16 ವಾರಗಳ ಕಾಲದ ಒಂದು ಆಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಮಟ್ಟ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು (ಅಮೆರಿಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ `ಆಂತರಿಕ ಔಷಧಿಗಳು'  ಹೆಸರಿನ  ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ) ``ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಧ್ಯಾನದ ಪರಿಣಾಮ'' ಕುರಿತ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ 4000 ಖೈದಿಗಳು ಧ್ಯಾನಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಶೇ.25ರಷ್ಟು ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಮುಖವಾದದ್ದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಮಾಡಲಾದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಧ್ಯಾನವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.

 ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ : 1999 ಹಿಂಸಾ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನದ  ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1980ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಸ್ರೇಲ್-ಲೆಬನಾನ್ ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 821ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಹಿಂಸಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು.

ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿ.ಎನ್.ಎ.ಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಂಶವಾಹಿ ಮತ್ತು ಡಿ.ಎನ್.ಎ.ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾರಣಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ ಮತ್ತು ಮನೋಮಯ ಶರೀರಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಕಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ  ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಉನ್ನತ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು, ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬಲ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನವೂ ಸಹ ಒಂದು ಉಪಕರಣ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಧ್ಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸುಸಾಧ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನವಿರಿಸಿ ಮಾಡುವ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಉಚಿತವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುವ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರವು ಬೆಂಗಳೂರು-ಕನಕಪುರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಹಾರೋಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿಯ ಕೆಬ್ಬೆದೊಡ್ಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. `ಪಿರಮಿಡ್ ವ್ಯಾಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆಸರಿನ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆಂದೇ ನಿಮರ್ಿಸಲಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿರಮಿಡ್ ಇದೆ.

Related Posts